Mach Mit! | Onderzoek naar het imago van Duits

In de afgelopen 20 jaar is het aantal leerlingen die Duits leren met ongeveer een derde afgenomen. Een soortgelijke ontwikkeling is zichtbaar op de universiteiten. Docenten in het hoger onderwijs en in de lerarenopleidingen maken zich ernstig zorgen over hun vak. Ook het gebruik van Duits in andere opleidingen en studies is sterk afgenomen.

Om meer te weten te komen over hoe scholieren tegen de Duitse taal aankijken, heeft het Duitsland Instituut Amsterdam (DIA) in 2010 een onderzoek uitgevoerd onder 1.071 leerlingen uit het voortgezet onderwijs over hun beleving van het vak Duits. Het onderzoek zocht onder meer antwoorden op de vraag of het belang van de Duitse taal voor bijvoorbeeld de Nederlandse economie wel is doorgedrongen tot Nederlandse scholieren en wat het imago van de Duitse taal was. Uit het onderzoek bleek dat middelbare scholieren zich redelijk bewust zijn van het belang van de Duitse taal voor hun persoonlijke loopbaan. Zij vinden de Duitse taal ‘nuttig’ voor het dagelijkse leven en voor hun toekomstige werk en opleiding. Tegelijkertijd vindt maar liefst 61% van de ondervraagden Duits geen mooie taal. De Duitse taal heeft in de ogen van scholieren een ‘zakenimago’: vooral als je als leerling iets met handel en economie wilt gaan doen is beheersing van de Duitse taal nuttig.

Omdat het middelbaar onderwijs voor de meeste Nederlanders het startpunt is voor het leren van de Duitse taal, was het Duitsland Instituut ook benieuwd naar de praktijk van het onderwijs Duits op Nederlandse scholen. Uit de antwoorden bleek dat er nog veel ruimte voor verbetering van het onderwijs Duits is. De voorstellen voor een aantrekkelijker en efficiënter onderwijs Duits zijn samengevat in twaalf aanbevelingen. Leerlingen willen bijvoorbeeld meer in aanraking komen met de gesproken taal zowel door het gebruik van de doeltaal als voertaal door de docent als door ontmoetingen met native speakers. Scholieren missen actualiteiten in de les en zijn van mening dat een goede docent ook zelf een tijdje in Duitsland zou moeten hebben gewoond.

Meer informatie over het belevingsonderzoek Duits en de twaalf aanbevelingen staat in de brochure (pdf). U kunt ook het hele onderzoeksrapport (pdf) lezen.

Sinds 2010 lijkt de belangstelling van scholieren voor Duits te zijn toegenomen: uit de aantallen van leerlingen met Duits als eindexamenvak blijkt sinds een paar jaar een lichte toename. Ook het aantal ingeschreven studenten op de lerarenopleidingen Duits laat een lichte stijging zien. Tegelijkertijd staat het vak Duits op veel scholen onder druk vanwege een gebrek aan docenten Duits, zoals ook uit een schoolleidersonderzoek uit 2015 van de Actiegroep Duits bleek.

Om hier meer over te weten te komen zal het Duitsland Instituut Amsterdam in de eerste helft van 2017 opnieuw een onderzoek uitvoeren onder Nederlandse leerlingen in het voortgezet onderwijs. Meer informatie.